Bindend advies
Bindend advies is, net zoals mediation en arbitrage, een vorm van alternatieve geschillenbeslechting. Een bindend adviseur geeft een bindend advies (oordeel), waarvan partijen vooraf hebben afgesproken dat te zullen naleven. Een bindend advies wordt niet uitgesproken door een rechter en is daarom ook geen vonnis.
Het televisieprogramma "De Rijdende Rechter" is ondanks de verwarrende naam een vorm van bindend advies en geen rechtspraak.
- Bindend advies heeft als voordeel boven mediation dat er beslissingen (het bindend advies) komen op het moment dat men zelf niet (bijvoorbeeld via mediation) tot een gezamenlijk besluit kan of wil komen. Nadeel is dat men bij bindend advies, arbitrage of bij de rechter zelf niet de besluiten neemt, wat bij mediation wel het geval is.
- Bindend advies heeft als voordeel boven arbitrage dat men vooraf de procedure zelf gezamenlijk kan bepalen. Arbitrage loopt meer via de officiële paden. De bindend adviseur benoemen partijen zelf terwijl de arbiter vaker door de rechter of Kamer van Koophandel wordt benoemd.
- Bindend advies kan naderhand via de rechter nog marginaal worden getoetst. Bij arbitrage is die mogelijkheid er niet. Dat kan een voordeel (veiligheidsklep) zijn.
- Bindend advies kan ook worden ingezet als beslissing zonder dat er een conflict is. Het bindend advies is dan meer een regelende oplossing of praktische invulling. Bij arbitrage of het werken met advocaten zit er bijna altijd de spanning van een conflict bij.
- Bindend advies is over het algemeen sneller en goedkoper dan een rechtsgang. Tevens is men minder gebonden aan de regels van de wetboeken.
Indien partijen een bindend adviesprocedure zijn overeengekomen moeten zij deze volgen. In het geval dat de bindendadviesprocedure niet wordt gevolgd en de zaak zonder de bindend adviesprocedure te doorlopen wordt voorgelegd aan de rechter, dan zal deze zich onbevoegd verklaren. De bindendadviesprocedure vervangt dus de procedure bij de rechter.
Bindend advies is iets anders dan arbitrage, alhoewel arbitrage en bindend advies in de praktijk veel op elkaar lijken. Als een bindend advies is gewezen, worden partijen geacht te zijn overeengekomen hetgeen de bindend adviseur beslist. De gewone rechter kan echter marginaal toetsen en dat kan bij arbitrage niet (1e verschil). Marginale toetsing houdt in dat de rechter kan worden gevraagd te beoordelen of de ene partij in redelijkheid naleving van de overeenkomst van de andere partij kan verlangen. In de praktijk komt het vrijwel niet voor dat een bindend advies op grond van marginale toetsing terzijde wordt geschoven, behalve wanneer de procedure niet eerlijk is verlopen, bijvoorbeeld doordat één van de partijen niet is gehoord. In dat geval kan een bindend advies, maar ook een arbitrage, niet in stand blijven. Arbitrage heeft daarnaast iets strakkere en via de wet geregelde procedures dan bindend advies (2e verschil).
Na een bindend advies is er geen mogelijkheid tot hoger beroep. Wel kan het bindend advies achteraf worden getoetst door de rechter. Het bindend advies kan alleen marginaal getoetst worden door de rechtbank. Het bindend advies kan alleen door de rechter via de marginale toetsing worden vernietigd als het bindend advies niet op de juiste wijze tot stand is gekomen, of wanneer de beslissing niet deugdelijk is gemotiveerd.
Wanneer één van de partijen het bindend advies niet nakomt kan de andere partij de rechter inschakelen. Deze zal dan een vonnis wijzen dat voorzien is van een exequatur. Een exequatur is een aantekening van de rechter welke het mogelijk maakt de uitvoering van een bindend advies af te dwingen, bijvoorbeeld via een deurwaarder. Dit staat ook wel bekend als een executoriale titel.
De bindend adviseur stelt zelf de regels vast waaraan de procedure en de uitspraak moeten voldoen. De bindend adviseur zal partijen vragen hun zienswijze en standpunten kenbaar te maken en de relevante documenten en informatie aan hem ter beschikking te stellen. Hij zal waar nodig aan partijen nadere informatie vragen. Waar gewenst zal hij vertrouwelijk derden om toelichting vragen of zal hij op specifieke terreinen zelf advies inwinnen. De bindend adviseur mag, maar hoeft niet, het advies in concept ter lezing aan partijen geven. Deze mogen hun visie geven, waarna de verwerking daarvan ter beoordeling is van de bindend adviseur. De bindend adviseur mag de opdracht teruggeven als blijkt dat beoordeling niet mogelijk is of een ander forum wordt vereist.
De bindend adviseur is, gelijk een mediator, neutraal en objectief. Het bindend advies wordt in beslotenheid en vertrouwelijkheid uitgebracht. De partijen komen zelf vooraf overeen of het advies openbaar zal zijn. Vaak wordt de beslechting van een geschil bij bindend advies overeengekomen door middel van een beding in de algemene voorwaarden of in het overeengekomen contract.
